Medicamenteuze leverziekte: medicijnen en risicofactoren

Geschreven door: Aurora van de Loo

Het stellen van de diagnose drug-induced liver injury, oftewel leverbeschadiging door medicatiegebruik, is relatief complex. Een nieuwe studie, gepubliceerd in het British Journal of Clinical Pharmacology, geeft meer inzicht in hoe vaak de leverbeschadiging optreedt bij gehospitaliseerde patiënten als gevolg van medicatie. Ook is onderzocht wat bijbehorende risicofactoren zijn.

Schade aan de lever veroorzaak door medicijnen – drug-induced liver injury (DILI) – is een zeldzame bijwerking die kan worden geïnduceerd door chemische geneesmiddelen, traditionele Chinese geneeskunde, natuurlijke geneeskunde, biologische agentia, gezondheidsproducten en voedingssupplementen. Voor de diagnose is het noodzakelijk om leverschade door andere oorzaken uit te sluiten. Vervolgens, afhankelijk van het tijdstip van leverschade en of verbetering optrad na het stoppen van het medicijn, gecombineerd met de potentiële hepatotoxiciteit en klinische kenmerken van het medicijn, kan de diagnose worden gesteld. Het doel van de huidige studie is om patiënten te screenen, de incidentie van DILI te bepalen en risicofactoren te identificeren.

Onderzoek

Bij deze studie werden gegevens van 156.570 patiënten, die in 2019 in het ziekenhuis (China) werden opgenomen, geëxtraheerd uit de ziekenhuisgegevens. Het ging daarbij om DILI-patiënten die voldeden aan de vastgestelde normen (afwijkende leverenzymwaarden welke niet veroorzaakt waren door bijvoorbeeld een leverziekte of een auto-immuunaandoening van de lever). Een retrospectieve case-control studie werd uitgevoerd op basis van vermoedelijke geneesmiddelen, duur van het ziekenhuisverblijf en op lengte- en gewicht gepaarde controles, en logistieke regressie werd gebruikt om risicofactoren te identificeren.

Resultaten

Naar aanleiding van de gegevens van de gehospitaliseerde patiënten werden er 499 gevallen (0,32%) met DILI gevonden. Anti-infectieuze middelen, kankermedicijnen en NSAID’s waren de belangrijkste geneesmiddelcategorieën die DILI veroorzaakten. De hoogste morbiditeit incidentie (1.33%) was te wijten aan het middel voriconazol (antischimmelmedicijn), waarvan het gebruik een bekende oorzaak is van klinisch acuut geneesmiddel-geïnduceerd leverletsel. Bij de regressieanalyse kwam naar voren dat patiënten met een hoog cholesterolgehalte (aangepaste odds ratio; AOD 1.884 95% CI 1.097-3.239), hart- en vaatziekten (AOD 1.465, 95% CI1.09-1.967), reeds bestaande leveraandoeningen (AOR 1.827, 95% CI 1.344-2.483) en eerdere operaties (AOR 1.312, 95% CI 1.036-1.662) een hoger risico op DILI hadden.

Conclusie

DILI bij gehospitaliseerde patiënten is zeldzaam (0,32%), maar wordt bij sommige medicatie ernstig onderschat. Leverenzymen zouden kunnen worden gemonitord bij patiënten die gebruik maken van bepaalde geneesmiddelen zoals voriconazol. Er wordt aangeraden dat het medisch personeel patiënten met hyperlipidemie, cardiovasculaire ziekten, reeds bestaande leverziekten en eerdere operaties nauwlettend in de gaten houdt.